تنگه هرمز با طول تقریبی ۱۶۰ کیلومتر، از شمال با ایران و از جنوب با کشورهای امارات متحده عربی و عمان همسایه است.
این موقعیت خاص، آن را به یک نقطه کانونی در ژئوپلیتیک منطقه تبدیل کرده است.
اهمیت این تنگه نه تنها به دلیل موقعیت ارتباطی آن، بلکه به دلیل نقش بی بدیلش در زنجیره تأمین انرژی جهان است.
به گفته کارشناسان، میلیونها بشکه نفت به صورت روزانه از این مسیر عبور میکند و آن را به حساسترین نقطه برای ثبات بازارهای انرژی مبدل ساخته است.
در ادامه به تحلیل ابعاد مختلف اهمیت این تنگه از دیدگاه کارشناسان مسائل اقتصادی، سیاسی و بینالمللی می پردازیم:
۱٫ بعد اقتصادی: قلب تپنده تجارت جهانی نفت
آصفه استانکزی، آگاه مسائل اقتصادی، در گفتوگو با آزانس بین المللی فرحت تأکید می کند که تنگه هرمز مهم ترین مسیر انتقال نفت در جهان است.
به گفته وی، نفت تولیدی کشورهای بزرگی همچون عربستان سعودی، عراق و کویت برای رسیدن به بازارهای جهانی به این آبراه وابسته است.
استانکزی هشدار میدهد: «هرگونه تنش یا اختلال در این تنگه می تواند با کاهش عرضه، باعث جهش شدید قیمت ها در بازارهای جهانی شود.
این وضعیت به طور مستقیم، نگرانی های اقتصادی عمیقی برای کشورهای مصرف کننده عمدهای مانند چین، هند و جاپان ایجاد میکند. بنابراین، امنیت و ثبات در تنگه هرمز به عنوان یک عامل تعیین کننده در سلامت اقتصاد جهان محسوب میشود.»
۲٫ بعد سیاسی و تجاری: تأثیر بر روابط بینالملل
محب الله شریف، آگاه مسائل سیاسی، بر این باور است که تأثیرات بی ثباتی در تنگه هرمز فراتر از بازار نفت است و می تواند روابط تجاری بلندمدت میان کشورهای تولیدکننده نفت و کشورهای صنعتی را دچار اختلال کند.
وی در این زمینه میگوید: «هرگونه چالش امنیتی، سیاسی یا تجاری در این گذرگاه، شوکی را به بازار نفت وارد میکند که مستقیماً بر قیمت ها اثر می گذارد.
این افزایش قیمت و بی ثباتی، زنجیرهای از مشکلات را ایجاد کرده و می تواند رشد صنایع تولیدی را با مانع مواجه کند.
در نهایت، این رکود به اقتصاد جهانی و حتی بر درآمد سرانه و معیشت مردم عادی در سراسر جهان تأثیر منفی خواهد گذاشت.»
۳٫ بعد راهبردی و همکاریهای منطقهای
علی رضا کریمی، آگاه روابط بینالملل، به اهمیت راهبردی این تنگه در مقیاس جهانی اشاره میکند.
به گفته کریمی، تنگه هرمز نه تنها یک مسیر عبوری، بلکه یک عامل تعیین کننده در معادلات قدرت و همکاری در منطقه است.
وی توضیح میدهد: «بخش عمدهای از صادرات نفت و گاز کشورهای خاورمیانه برای رسیدن به بازار جهانی از این تنگه عبور می کند.
حفظ امنیت و ثبات در این گذرگاه، عاملی حیاتی برای کاهش تنشها و تقویت همکاری های چندجانبه میان کشورهای منطقه است.
در نقطه مقابل، هرگونه بی ثباتی در اینجا می تواند به تشدید تنش های سیاسی، اقتصادی و امنیتی دامن زده و تأثیری فراگیر و مخرب بر بازارهای جهانی و روابط بینالملل بر جای بگذارد.»
در پایان، میتوان نتیجه گرفت که اهمیت تنگه هرمز تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمیشود، بلکه این گذرگاه به عنوان یک عنصر کلیدی در تأمین امنیت انرژی و ثبات اقتصاد جهانی ایفای نقش میکند.
وابستگی شدید اقتصاد جهان به جریان بدون وقفه انرژی از این مسیر، آن را به نقطهای حساس در نقشه ژئوپلیتیک جهان تبدیل کرده است.
به باور کارشناسان، هرگونه چالش امنیتی یا سیاسی در تنگه هرمز، واکنش های زنجیرهای در پی خواهد داشت که از نوسانات شدید قیمت نفت گرفته تا رکود اقتصادی و افزایش تنش های بینالمللی را در بر میگیرد.
به همین دلیل، حفظ ثبات و امنیت در این تنگه نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر برای تمامی کشورهای منطقه و جامعه جهانی به شمار می رود.
پایان
