کارشناسان محیط زیست هشدار می دهند که آلودگی ناشی از این حملات مرزهای جغرافیایی را نادیده گرفته و می تواند فاجعهای انسانی و زیست محیطی را در افغانستان رقم بزند.
بررسی ها نشان می دهد که با توجه به جهت وزش بادهای فصلی، ولایت های نیمروز، فراه و هرات در نخستین خط مواجهه با این توده های هوای آلوده قرار دارند.
این در حالی است که زیرساخت های بهداشتی و هشدار سریع در این مناطق برای مقابله با چنین بحرانی بسیار محدود است.
سید محمد سلیمان خیل، آگاه امور محیط زیست با اشاره به شدت آلودگی ایجادشده به آژانس بین المللی فرحت گفت: «بمب ها و مواد منفجرهای که به تأسیسات نفتی و هستهای ایران اصابت کرده، باعث شده ذرات معلق به شدت زهری سراسر آسمان ایران را فرا گیرد.
این ذرات توسط بادهای فصلی به مناطق مرزی افغانستان منتقل خواهند شد و تأثیرات مخرب آن بر ولایت های نیمروز، فراه و هرات غیرقابل انکار است.»
وی با تأکید بر لزوم آمادگی نهادهای مسئول افزود: «نیاز است که پیش از وقوع بحران، تدابیر جدی اتخاذ شود.
مهم ترین اقدام، آگاهی دهی به شهروندان ساکن در ولایت های غربی است.
دولت و نهادهای امدادرسان باید در صورت خراب شدن وضعیت هوا، هشدارهای لازم را صادر کنند.
به مردم توصیه شود در صورت عدم ضرورت از منازل خود خارج نشوند و این توصیه به طور ویژه برای کودکان و بزرگسالان که گروه های آسیب پذیر هستند، الزامی است.»
همت الله شیر زی، آگاه محیط زیست نیز در تحلیلی جامع، پیامدهای احتمالی این فاجعه زیست محیطی را به چهار بخش اصلی تقسیم کرد:
۱٫ افزایش چشمگیر بیماری های تنفسی مانند سرفه، تنگی نفس و آسم، بروز سرطان های ناشی از مواد سمی، مشکلات روانی ناشی از استرس محیطی و سوزش چشم و گلو.
۲٫ آسیب جدی به نباتات و درختان، آلودگی منابع آب آشامیدنی و کشاورزی و تخریب کیفیت خاک.
۳٫ کاهش کیفیت و کمیت محصولات زراعتی و تخریب غیرقابل جبران خاک های حاصل خیز که معیشت مردم منطقه به آن وابسته است.
۴٫ در صورت تداوم جنگ و تولید ذرات مضر، کیفیت هوا به طور دائم کاهش یافته و زندگی روزمره مردم و تمام موجودات زنده را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد.
سید شاه گهرپور، استاد دانشگاه و متخصص محیط زیست با نگاهی علمی به این پدیده گفت: «آب و هوا مرز نمی شناسد.
زمانی که در اثر جنگ گازهای مضر و مواد آلاینده در فضا منتشر میشود، این مواد توسط جریان های باد از یک منطقه به منطقه دیگر انتقال مییابد.
به طور طبیعی، این آلودگی ها می تواند بر ولایت های غربی افغانستان تأثیرات منفی بگذارد و بر اکوسیستم، محیط زیست و سلامت انسان ها آسیب وارد کند.
نکته مهم تر اینکه این آلودگیها میتوانند لایه های بایوسفیر را برای مدت طولانی تحت تأثیر قرار دهند و باعث تخریب تدریجی محیط زیست شوند.»
این در حالی است که افزایش شدید انتشار کربن ناشی از سوختن تأسیسات نفتی، نگرانی های جدیدی را در مورد تغییر الگوهای بارندگی در منطقه ایجاد کرده است.
کارشناسان هشدار میدهند که ورود حجم عظیم آلاینده ها به اتمسفر میتواند چرخه طبیعی آب و هوا را مختل کرده و منجر به خشکسالی های بیشتر یا سیلاب های ناگهانی در بلندمدت شود.
با توجه به سرعت وزش بادها و جهت گیری آنها به سمت افغانستان، پنجره فرصت برای آمادگی بسیار محدود است.
نهادهای حاکمیتی، وزارت صحت عامه و سازمان های امداد رسان بینالمللی باید فوراً وارد عمل شده و ضمن پایش دقیق وضعیت هوا، دستورالعمل های بهداشتی لازم را برای محافظت از شهروندان ساکن در ولایت های غربی صادر کنند.
پایان
