ذبیح الله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی افغانستان، ضمن انتقاد شدید از عملکرد شورای امنیت، این نهاد را “بی اعتبار” خوانده و اعلام کرده که از نشست آینده هیچ انتظاری ندارد.
از سوی دیگر، پاکستان در نشست قبلی شورا بر لزوم جلوگیری از استفاده خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه تأکید کرده بود.
کارشناسان سیاسی افغان دیدگاه های متفاوتی نسبت به این نشست دارند؛ برخی آن را متأثر از قدرت های بزرگ دانسته و برخی دیگر برگزاری آن را فرصتی برای آگاه سازی جامعه جهانی از وضعیت کنونی ارزیابی میکنند.
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) اعلام کرد که شورای امنیت روز یکشنبه ۹ مارچ ۲۰۲۶ نشستی را درباره افغانستان برگزار خواهد کرد.
بر اساس اعلامیه یوناما، اعضای شورای امنیت همچنین در ۱۷ مارچ برای بررسی مأموریت و فعالیت های این نهاد در افغانستان بار دیگر گرد هم می آیند.
در این بیانیه جزئیات بیشتری درباره دستور کار یا سخنرانان این نشست ارائه نشده است.
برگزاری این نشست در حالی اعلام میشود که درگیری های سنگینی در مرزهای شرقی افغانستان، به ویژه در گذرگاه مرزی تورخم، میان نیروهای افغان و پاکستانی در جریان است.
منابع محلی از تبادل آتش توپخانهای، فعالیت پهپادها و درگیری های زمینی در چندین ولسوالی شرق کشور خبر میدهند.
ذبیحالله مجاهد، در واکنش به اعلام این نشست، با لحنی انتقادی گفت که از نشست آینده شورای امنیت درباره تنش های افغانستان و پاکستان هیچ انتظاری ندارد.
مجاهد در گفتوگو با آژانس بین المللی فرحت تصریح کرد: “متأسفانه نشست های شورای امنیت هنوز هم همان مسائل تکراری و بی نتیجه قبلی را بررسی میکند که قبلاً نتیجهای نداشته و در آینده نیز نخواهد داشت.
تا زمانی که مسائل حقوق بشری به صورت سیاسی استفاده شود، این گفت وگوها بی تأثیر باقی خواهد ماند.”
سخنگوی امارت اسلامی با اشاره به حملات اخیر پاکستان به ولایت های ننگرهار و پکتیا تأکید کرد که افغانستان در حال حاضر هدف حملات نظامی پاکستان قرار دارد و غیرنظامیان نیز قربانی این حملات میشوند.
وی همچنین به مشکلات مهاجرین افغان در پاکستان اشاره کرد و افزود که شورای امنیت باید به این مسائل بپردازد، نه اینکه نشست هایی با محورهای تکراری برگزار کند.
مجاهد همچنین با انتقاد از عدم واگذاری کرسی افغانستان در سازمان ملل به امارت اسلامی، گفت: “حضور افغانستان در این نشست ها ضروری است، اما سازمان ملل این حق را از افغانستان گرفته است.”
کارشناسان سیاسی افغان دیدگاه های متفاوتی نسبت به تأثیرگذاری این نشست بر کاهش تنش ها دارند.
جاوید مهمند، آگاه امور سیاسی، معتقد است که سازمان های جهانی تحت تأثیر قدرت های بزرگ قرار دارند: “امروز جهان میان قدرت های بزرگ تقسیم شده و سازمان های جهانی و منطقهای نیز تحت تأثیر همین قدرت ها قرار دارند.
سازمان ملل متحد و به ویژه شورای امنیت، تحت نفوذ اعضای دایمی آن مانند آمریکا، چین و روسیه است.
افغانستان در موقعیت جغرافیایی مهمی قرار دارد و نمیتوان نسبت به آن بی تفاوت بود.
با این حال، ممکن است این نشست ها تأثیر چشمگیری بر کاهش تنش ها نداشته باشد.”
سید عبادالله صادق، آگاه سیاسی، به سابقه عملکرد شورای امنیت اشاره کرد و گفت: “شورای امنیت با هدف تأمین صلح و امنیت جهانی زیر چتر سازمان ملل ایجاد شده است؛ اما در گذشته نیز دیده ایم که قدرت های بزرگ، از جمله اتحاد جماهیر شوروی سابق، با وجود عضویت دایمی در شورای امنیت، به افغانستان حمله کردند.
بنابراین، عملکرد این شورا همواره مطابق با اصول صلح آمیز مورد انتظار نبوده است.”
عزیز استانکزی، دیگر آگاه سیاسی، بر ضرورت حضور نماینده رسمی افغانستان تأکید کرد: “در جنوب آسیا تغییرات گستردهای رخ داده و ناامنی افزایش یافته است.
هر نشستی که درباره افغانستان برگزار میشود، باید بر اساس واقعیت ها و با حضور نماینده رسمی افغانستان باشد تا گفت وگوها به صورت رو در رو و مؤثر انجام گیرد.”
یاسین حبیب، آگاه امور سیاسی، نگاه مثبت تری به این نشست ها داشت: “برگزاری چنین نشست هایی می تواند مشکلات افغانستان را در کانون توجه جهانی قرار دهد و جامعه جهانی را نسبت به وضعیت تنش ها و چالش های موجود آگاه سازد.”
تنش های اخیر میان افغانستان و پاکستان در حالی افزایش یافته که پیش از این نیز مقام های امارت اسلامی، پاکستان را به پناه دادن به عناصر گروه داعش متهم کرده بودند.
چندی پیش، ذبیح الله مجاهد گفته بود که پدیده داعش در افغانستان شکست خورده، اما متأسفانه در کشورهای همسایه “لانه ساخته است”.
اگرچه وی نامی از کشوری نبرد، اما ظاهراً منظور وی پاکستان بوده است. پاکستان همواره این اتهامات را رد کرده است.
از سوی دیگر، پاکستان در نشست قبلی شورای امنیت (۱۲ فبروری ۲۰۲۶) از طریق نماینده دایمی خود، اسامه افتخار احمد، خواستار پایان یافتن استفاده از خاک افغانستان برای فعالیت های هراسافکنی علیه کشورهای همسایه شده بود.
اسلام آباد گروه هایی چون تحریک طالبان پاکستان (تی تی پی)، ارتش آزادی بخش بلوچستان و داعش خراسان را تهدیدی جدی برای امنیت خود خوانده بود.
همزمان با اعلام برگزاری نشست شورای امنیت، درگیریها در مرزهای شرقی افغانستان ادامه دارد.
وزارت دفاع افغانستان اعلام کرده که نیروهای افغان حملات تلافی جویانهای را با استفاده از تجهیزات پیشرفته علیه مواضع پاکستانی در ولایت های ننگرهار، پکتیا و خوست انجام داده اند.
منابع افغان از کشته شدن ۳۲ سرباز پاکستانی در جریان انفجار ماین ها و سرنگونی دو فروند پهپاد خبر داده اند.
در ولایت پکتیا، یک راکت به یک خانه مسکونی اصابت کرده که منجر به کشته شدن یک غیرنظامی و زخمی شدن یک تن دیگر شده است.
نشست آتی شورای امنیت درباره افغانستان در شرایطی برگزار میشود که شکاف عمیقی میان دیدگاه های کابل و اسلامآباد وجود دارد و حملات نظامی در مرزها همچنان ادامه دارد.
امارت اسلامی با بی اعتبار خواندن شورای امنیت، هرگونه انتظار از این نشست را رد کرده و خواستار حضور مستقیم در این گونه جلسات است.
در مقابل، پاکستان تلاش دارد تا بار دیگر اتهامات خود درباره حمایت افغانستان از هراس افکنان را در دستور کار شورا قرار دهد.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که خواست قدرت های بزرگ بر تصمیمات شورای امنیت سایه افکنده است و نماینده رسمی افغانستان در این نشست ها حضور ندارد، این نشست ها تأثیر چشمگیری بر کاهش تنشها نخواهد داشت.
با این حال، برگزاری آن می تواند افکار عمومی جهان را نسبت به بحران انسانی و نظامی در شرق افغانستان حساستر کند.
پایان
