رئیس جمهور آذربایجان در سخنان خود به این اقدام دیپلماتیک اخیرش اشاره کرد و آن را در تضاد کامل با حمله روز پنج شنبه دانست.
وی با ابراز تأثر عمیق از این رویداد گفت: «به محض وقوع حوادث اخیر، ما پیام تسلیت فرستادیم، من قصد خود را با حضور شخصی در سفارتشان برای ابراز همدردی نشان دادم.
هیچ رئیس کشوری به جز من تاکنون از هیچ سفارت ایران برای این منظور بازدید نکرده است.
قدر ندانستن این موضوع، نادیده گرفتن آن و نشان دادن چنین ناسپاسی پست و حقیرانهای، برای هیچ کس افتخاری به همراه ندارد.
این بی شرف ها که این اقدام تروریستی را علیه ما انجام دادند، از کردهٔ خود پشیمان خواهند شد.»
این سخنان ارجاع مستقیم به حادثهای دارد که در آن، به گفته وزارت دفاع آذربایجان، چهار فروند پهپاد ایرانی به منطقه نخجوان حمله کردند.
در این حملات، ساختمان ترمینال فرودگاه بینالمللی نخجوان آسیب دید و یک مرکز آموزشی نیز هدف قرار گرفت که منجر به زخمی شدن چهار غیرنظامی شد.
در حالی که باکو تأکید دارد پدافند هوایی این کشور یک فروند از پهپادها را سرنگون کرده و شواهد ویدئویی از آسیب ها موجود است، ستاد کل نیروهای مسلح ایران هرگونه حمله به خاک آذربایجان را تکذیب کرده است.
این تناقض در روایت ها، فضایی از بی اعتمادی را حاکم کرده است.
پس از این حادثه، وزارت خارجه آذربایجان سفیر ایران در باکو را احضار و مراتب اعتراض شدید خود را ابلاغ کرد.
علیاف در نشست امنیت ملی دستور تدارک “اقدامات تلافی جویانه” را صادر و هشدار داد: «نیروهای مسلح ما مأمور شده اند اقدامات تلافی جویانه مناسب را تدارک ببینند و اجرا کنند.
آنها نباید قدرت ما را محک بزنند. آنهایی که در گذشته خواستار محک زدن قدرت ما بودند، جمجمه هایشان با “مشت آهنین” ما در هم شکسته شد.»
حمله به نخجوان، منطقه جداافتاده آذربایجان که با ارمنستان و ترکیه هممرز است، از نظر کارشناسان بی ارتباط با تحولات گسترده تر منطقهای نیست.
۱٫ این تنش در بحبوحه جنگ فراگیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داده است. به نظر می رسد استراتژی ایران برای جلوگیری از تشدید فشارها، گسترش دامنه درگیری و هدف قرار دادن منافع طرف های مرتبط با ائتلاف مقابل است.
۲٫ آذربایجان روابط نزدیک اقتصادی و امنیتی با اسرائیل دارد که از دیرباز مورد نگرانی تهران بوده است. اگرچه باکو بارها تأکید کرده که اجازه استفاده از خاک خود را برای حمله به ایران نخواهد داد ، اما این روابط همچنان در تهران با بدبینی نگریسته میشود.
۳٫ پروژه “کریدور زنگزور” که با حمایت آمریکا قرار است نخجوان را از طریق خاک ارمنستان به آذربایجان متصل کند، نفوذ ژئوپلیتیک ایران را تضعیف میکند.
کارشناسان معتقدند این کریدور می تواند یکی از دلایل اصلی افزایش خصومت علیه منافع باکو در منطقه باشد.
اتفاق نظر جالبی در میان تحلیلگران وجود دارد مبنی بر اینکه تصمیم گیری برای این حملات احتمالاً در سطوح میدانی و بر اساس اختیاراتی که پیش از این توسط رهبر پیشین ایران، آیت الله خامنهای، به فرماندهان محلی تفویض شده بود، اتخاذ شده است.
این استراتژی که برای حفظ توان رزمی در صورت حمله به فرماندهی عالی طراحی شده بود، اکنون به عاملی برای بی ثباتی در روابط با همسایگان تبدیل شده است.
با توجه به لحن تند علیاف و دستور او برای تدارک پاسخ، به نظر می رسد منطقه قفقاز در آستانه یک بحران جدید قرار گرفته است. هرگونه محاسبه اشتباه در این شرایط میتواند به سرعت به یک درگیری تمام عیار تبدیل شود.
پایان
